από τον John LaBissoniere
Χρόνος ανάγνωσης: 10 λεπτά
Το πρωτότυπο άρθρο στην αγγλική γλώσσα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό: Beyond Today Magazine: Jul-Sep 2026
Η σύγχρονη κοινωνία απομακρύνεται σταθερά από την ευγενική συμπεριφορά. Αλλά τι κρύβεται πίσω από αυτή την τάση; Εξερευνήστε τις αιτίες – και ανακαλύψτε τι είναι πραγματικά η ευγένεια, πώς να την εκδηλώνετε στη ζωή σας, πώς να την ενσταλάζετε στα παιδιά σας και πώς να αντιμετωπίζετε την αγένεια που ενδέχεται να συναντήσετε.
Μια νεαρή μητέρα επιβιβάστηκε σε ένα αστικό λεωφορείο με τη μικρή κόρη της και το καροτσάκι της. Αφού κάθισαν, παρατήρησε έναν νεαρό άνδρα ντυμένο στα μαύρα, ο οποίος φαινόταν νευρικός και της έριχνε επανειλημμένα ματιές από την άλλη πλευρά του διαδρόμου. Αυτό την έκανε να νιώσει άβολα και μάλιστα κάπως απειλημένη. Όταν το λεωφορείο έφτασε στον προορισμό της και άνοιξαν οι πόρτες, πήρε την κόρη της στην αγκαλιά και το καροτσάκι για να κατέβει. Καθώς το έκανε, ο νεαρός άνδρας σηκώθηκε απότομα και βγήκε πριν από αυτήν. Όμως, προς έκπληξή της, γύρισε πίσω, άπλωσε το χέρι του για να τη βοηθήσει να κατέβει από το λεωφορείο και αμέσως μετά ξαναμπήκε μέσα. Καθώς η πόρτα άρχιζε να κλείνει, φώναξε βιαστικά ένα «ευχαριστώ» στον νεαρό άνδρα, ο οποίος της έκανε ένα νεύμα με το κεφάλι και ένα σύντομο χαμόγελο. Βλέποντας πόσο ευγενικός ήταν, συνειδητοποίησε πόσο άδικα τον είχε κρίνει.
Αυτή η ιστορία θέτει ένα βασικό ερώτημα: Τι ακριβώς είναι η ευγένεια και γιατί έχει πάντα σημασία σε κάθε ανθρώπινη σχέση;
Οι όροι «ευγένεια» και «ευγενικός» προέρχονται από την παλαιά γαλλική λέξη curteisie, η οποία αναφερόταν στους τρόπους και στην εθιμοτυπία που επικρατούσαν στις αυλές ή τα παλάτια ευγενών και βασιλιάδων. Αυτό περιελάμβανε, για παράδειγμα, το να λέμε «παρακαλώ» και «ευχαριστώ», να αποφεύγουμε τον χυδαίο και προσβλητικό λόγο και να τηρούμε άλλες κοινωνικές ευπρέπειες. Ενώ η ευγένεια περιλαμβάνει σίγουρα τέτοια συμπεριφορά, ο ορισμός της πηγαίνει πολύ βαθύτερα, καθώς περιλαμβάνει μια προσεκτική, γενναιόδωρη και γεμάτη σεβασμό συμπεριφορά, η οποία αναγνωρίζει την εγγενή αξία και αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου — έχοντας δημιουργηθεί κατ’ εικόνα του ίδιου του Θεού (βλ. Γένεση 1:26). Ενώ η ευγενική συμπεριφορά εκδηλώνεται συχνά μέσω μικρών πράξεων, μπορεί να έχει ανεκτίμητα αποτελέσματα.
Η ευγενική συμπεριφορά βρίσκεται σε παρακμή
Παρά τη σημασία της, η ευγένεια βρίσκεται σε παρακμή. Γιατί συμβαίνει αυτό; Η Αγία Γραφή προσφέρει σημαντική κατανόηση του ζητήματος.
Ο απόστολος Παύλος έγραψε ότι «στις έσχατες ημέρες» πολλοί άνθρωποι θα γίνουν φίλαυτοι, αχάριστοι και ακρατείς – χαρακτηριστικά που οδηγούν στην έλλειψη σεβασμού και ευπρέπειας (Β΄ Τιμόθεο 3:1–4). Πώς, όμως, πρέπει να φέρονται οι άνθρωποι ο ένας στον άλλον; Ο Παύλος έγραψε επίσης: «ας θεωρεί καθένας τον άλλο ανώτερό του» (Φιλιππησίους 2:3, ΜΠΚ) και είπε ότι πρέπει «να δείχνουν κάθε πραότητα σε όλους τους ανθρώπους» (Τίτος 3:2· η έμφαση προστέθηκε).
Το υπέρτατο παράδειγμα ευγένειας ήταν ο Ιησούς Χριστός. Ενώ οι ηγέτες και οι άρχοντες της εποχής Του έδειχναν ελάχιστο ή καθόλου ενδιαφέρον για τους ταλαιπωρημένους και πάσχοντες ανθρώπους, ο Ιησούς «σπλαχνίστηκε» γι’ αυτούς (Ματθαίος 14:14). Ήταν ευγενικός προς όλους – τους φτωχούς και τους πλούσιους, τους πιστούς και τους άπιστους, καθώς και τους ευγενικούς και τους αγενείς. Με τα λόγια και τη συμπεριφορά Του αποκάλυψε ότι η ευγένεια πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της συμπεριφοράς του καθενός (Λουκάς 6:31). Πρόκειται για μια στάση που στρέφεται προς τους άλλους και πηγάζει από την εσωτερική διάθεση του νου και της καρδιάς – η οποία ενδυναμώνεται περαιτέρω από το Άγιο Πνεύμα του Θεού (Εφεσίους 3:16–17). Περιλαμβάνει ειλικρινείς εκφράσεις γνήσιας αγάπης προς τους άλλους, που εκδηλώνονται μέσω φιλικών, στοργικών και διακριτικών πράξεων.
Καθώς η κοινωνία συνεχίζει την καθοδική της πορεία προς τον εγωκεντρισμό και την αγένεια, ο Δημιουργός μας αναμένει να βαδίσουμε προς την αντίθετη κατεύθυνση, εκδηλώνοντας θεϊκή αγάπη και ευγένεια προς όλους τους άλλους. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας μέσα στις δικές μας οικογένειες και ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο φροντίζουμε και καθοδηγούμε τα παιδιά μας.
Γονείς: Διδάξτε και δώστε το παράδειγμα της ευγενικής συμπεριφοράς
Αν και τα παιδιά γεννιούνται με αρκετές έμφυτες ικανότητες, η ευγενική συμπεριφορά δεν είναι γενικά μία από αυτές. Οι γονείς έχουν τη σημαντική ευθύνη να διδάσκουν στα παιδιά τους την ευγενική συμπεριφορά και να δίνουν οι ίδιοι το παράδειγμα, ώστε αυτή να γίνει σχεδόν μια φυσική στάση ζωής.
Η παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας Donohue Shortridge έγραψε για μια εμπειρία που είχε:
«Πριν από λίγες εβδομάδες έφτασα σε ένα ξενοδοχείο για να κάνω την εγγραφή μου, μόνο και μόνο για να διαπιστώσω ότι το δωμάτιό μου δεν θα ήταν έτοιμο για αρκετή ώρα ακόμη. Το προηγούμενο βράδυ είχε πραγματοποιηθεί κοντά μια συναυλία ποπ μουσικής, στην οποία είχαν παρευρεθεί κυρίως μητέρες με τις έφηβες κόρες τους. Προφανώς, οι μητέρες πέρασαν την ώρα τους μετά την εκδήλωση στο μπαρ, ενώ οι έφηβες προχώρησαν στο να κάνουν άνω-κάτω τα δωμάτια του ξενοδοχείου, να βάζουν δυνατά τη μουσική και να τρέχουν ανεξέλεγκτα στους διαδρόμους μέχρι τις 3 τα ξημερώματα. Το επόμενο πρωί, το προσωπικό καθαριότητας βρέθηκε αντιμέτωπο με έναν πραγματικό κατακλυσμό από σκουπίδια: κραγιόν στους καθρέφτες και βρεγμένα απορρίμματα παντού. Καθώς καθόμουν στο λόμπι και συλλογιζόμουν αυτή την απολίτιστη συμπεριφορά, αναρωτήθηκα: Πώς συμβαίνει κάτι τέτοιο;» («Grace and Courtesy Beyond Please and Thank You», Montessori Life, Καλοκαίρι 2017).
Η καθηγήτρια Shortridge συνέχισε λέγοντας: «Αν υπάρχει κάτι που θέλετε το παιδί σας να γνωρίζει πώς να κάνει ή ένας τρόπος με τον οποίο θέλετε να συμπεριφέρεται, θα πρέπει πρώτα να το δείξετε με το δικό σας παράδειγμα, έπειτα να του δείξετε πώς να το κάνει και να του προσφέρετε πολλές ευκαιρίες για εξάσκηση.»
Η διακεκριμένη παιδαγωγός των αρχών του 20ού αιώνα, η Dr. Maria Montessori, έγραψε: «Το παιδί είναι ένας πρόθυμος παρατηρητής και έλκεται ιδιαίτερα από τις πράξεις των ενηλίκων, τις οποίες θέλει να μιμηθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, ένας ενήλικας μπορεί να έχει ένα είδος αποστολής. Μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τις πράξεις του παιδιού, ένα είδος ανοιχτού βιβλίου, από το οποίο το παιδί μπορεί να μάθει πώς να κατευθύνει τις δικές του κινήσεις» (παρατίθεται στο «Modeling Grace and Courtesy», Greenspring Montessori School, 6 Απριλίου 2017).
Ένας ιστότοπος σχολείου Μοντεσσόρι σημειώνει: «Τα παιδιά απορροφούν γνώσεις και εμπειρίες από το περιβάλλον τους. Σε αντίθεση με τους ενήλικες, που μαθαίνουν μέσω συνειδητής προσπάθειας, τα παιδιά στα πρώτα τους χρόνια απορροφούν πληροφορίες αβίαστα και ασυνείδητα, όπως ακριβώς ένα σφουγγάρι απορροφά το νερό» («The Absorbent Mind: Unlocking Your Child’s Potential in Montessori Casa», NorthStarMontessori.ca, 4 Σεπτεμβρίου 2024).
Τα παιδιά γεννιούνται με μια εκπληκτική ικανότητα να απορροφούν πληροφορίες. Για καλό ή για κακό, απορροφούν ό,τι βλέπουν, αισθάνονται και ακούν. Το να διδάξετε στο παιδί σας την καλή συμπεριφορά εξαρτάται ουσιαστικά από το παράδειγμα που δίνετε εσείς, ως γονείς ή κηδεμόνες, με τη δική σας συμπεριφορά. Επομένως, είναι απαραίτητο οι γονείς να επιδεικνύουν συνεχώς σωστή συμπεριφορά, έως ότου τα παιδιά τους επαναλαμβάνουν συστηματικά αυτές τις συμπεριφορές όταν αλληλεπιδρούν με άλλους. Είτε πρόκειται για καλό είτε για κακό, τα παιδιά συχνά εκδηλώνουν αυτό που βλέπουν στο σπίτι.
Η διδασκαλία και το παράδειγμα της ευγενικής συμπεριφοράς στα παιδιά επεκτείνονται στη σεμνότητα στην ενδυμασία, στον σεβαστικό λόγο, στους καλούς τρόπους στο τραπέζι, στην κατάλληλη χρήση του κινητού τηλεφώνου και σε άλλες μορφές κοινωνικής ευπρέπειας. Επιπλέον, οι γονείς πρέπει να εκπαιδεύουν τα παιδιά τους με συνέπεια, μέσα από την Αγία Γραφή, σχετικά με την ηθική, τη δεοντολογία και την προσωπική ακεραιότητα (Δευτερονόμιο 6:6-7).
Σχετικά με αυτό, θα ήθελα να σας δώσω ένα σύντομο παράδειγμα από τα νεανικά μου χρόνια. Μεγάλωσα σε μια μεγάλη οικογένεια που περιλάμβανε τους γονείς μου, τρεις αδελφούς και τέσσερις αδελφές. Κάθε βράδυ, την ώρα του δείπνου, και οι δέκα μας καθόμασταν στο τραπέζι στις καθορισμένες θέσεις μας. Οι γονείς μου έβαζαν τις μερίδες στα πιάτα μας, και όλοι περιμέναμε να αρχίσουμε να τρώμε μέχρι να έχουν σερβιριστεί όλοι και αφού ο πατέρας μου είχε κάνει μια σύντομη προσευχή ευχαριστίας, στην οποία συμμετείχαμε όλοι.
Δεν επιτρεπόταν να μιλάμε δυνατά κατά τη διάρκεια του γεύματος, ούτε να σηκωνόμαστε από τις καρέκλες μας χωρίς άδεια. Αν θέλαμε περισσότερο από κάποιο συγκεκριμένο φαγητό ή ίσως την αλατιέρα ή την πιπεριέρα, έπρεπε να απευθυνθούμε ονομαστικά στο άτομο που βρισκόταν πιο κοντά σε αυτό και να πούμε: «Παρακαλώ, δώσε μου το [συγκεκριμένο αντικείμενο]». Αφού ολοκληρωνόταν το κύριο μέρος του γεύματος, τα δύο παιδιά στα οποία είχε ανατεθεί αυτό το καθήκον για τη συγκεκριμένη εβδομάδα βοηθούσαν τη μητέρα μου να μαζέψει το τραπέζι και να σερβίρει το επιδόρπιο. Και πάλι, όλοι έπρεπε να περιμένουμε μέχρι να σερβιριστούν όλοι πριν φάμε το επιδόρπιο. Στο τέλος του γεύματος, δεν μας επιτρεπόταν να σηκωθούμε από το τραπέζι χωρίς να ρωτήσουμε: «Μπορώ, παρακαλώ, να σηκωθώ από το τραπέζι;»
Υπήρχαν και άλλοι κανόνες για το δείπνο. Όλοι έπρεπε να πλένουμε τα χέρια μας πριν καθίσουμε, δεν επιτρέπονταν βιβλία ή άλλα αναγνώσματα και η τηλεόραση ήταν κλειστή. Αν χτυπούσε το τηλέφωνο, το απαντούσαμε, αλλά ζητούσαμε ευγενικά από εκείνον που καλούσε να ξανακαλέσει λίγο αργότερα.
Η εθιμοτυπία και η ευγένεια που μας δίδαξαν ως παιδιά έφεραν ειρήνη και τάξη στη ζωή μας και μας έδωσαν μια γερή βάση πάνω στην οποία μπορούσαμε να χτίσουμε το μέλλον μας.
Αντιμετωπίζοντας ανθρώπους που φέρονται αγενώς
Εφόσον η ευγενική συμπεριφορά είναι απαραίτητη, πώς θα πρέπει εσείς κι εγώ να φερόμαστε απέναντι σε ανθρώπους που μας φέρονται αγενώς;
Θα ήταν εύκολο να υποθέσουμε το χειρότερο για ένα άτομο που φέρεται αγενώς, να προσβληθούμε και να υιοθετήσουμε αμυντική στάση. Ωστόσο, αν ανταποδώσουμε την αγένεια, αυτό απλώς μας κατεβάζει στο επίπεδο εκείνου του ατόμου και ενθαρρύνει τη συνέχιση της αγενούς συμπεριφοράς.
Ο απόστολος Παύλος έγραψε ότι η αγάπη «δεν φέρεται με απρέπεια, δεν ζητάει τα δικά της, δεν εξάπτεται, δεν συλλογίζεται το κακό» (Α΄ Κορινθίους 13:5). Για να αντιμετωπίσουμε μια δυσάρεστη κατάσταση, θα ήταν σημαντικό πρώτα να εξετάσουμε γιατί το άτομο συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο. Μήπως απλώς περνάει μια κακή μέρα και αφήνει μια συγκεκριμένη κατάσταση να το κυριεύσει; Όποιος κι αν είναι ο λόγος, το να ανταποκριθούμε με ευγένεια και υπομονή θα μπορούσε κάλλιστα να εκτονώσει την κατάσταση.
Σε ένα άρθρο με τίτλο «Gracefully Dealing with Disrespect», η συγγραφέας Sandy Geroux περιέγραψε την αντίδρασή της σε ένα περιστατικό, γράφοντας: «Κάποτε μου έδειξαν έλλειψη σεβασμού ενώ προήδρευα σε συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου. Ένα μέλος του διοικητικού συμβουλίου διαφώνησε με τα σχέδιά μου για την επίλυση μιας κατάστασης, κάνοντας μάλιστα περιφρονητικές γκριμάτσες και χειρονομίες και προκαλώντας εξαιρετική αμηχανία στα υπόλοιπα μέλη του διοικητικού συμβουλίου. Μη θέλοντας να προκαλέσω περισσότερη αναστάτωση από όσο ήταν απαραίτητο εμπλεκόμενη με το άτομο εκείνη τη στιγμή, επανέλαβα το σχέδιό μου και προχώρησα, αντί να «υπερασπιστώ» τον εαυτό μου.»
«Μετά τη συνεδρίαση, άρχισα να αμφισβητώ την απόφασή μου να μην πω τίποτα, σκεπτόμενη ότι μάλλον είχα χειριστεί την κατάσταση “άσχημα”. Καθώς αναρωτιόμουν αν πραγματικά άξιζα να είμαι ηγέτης, ένα άλλο μέλος του διοικητικού συμβουλίου με πλησίασε και είπε: “[Αυτό το άτομο] μπορεί σήμερα να έφτασε την υπεροψία σε νέο χαμηλό επίπεδο, αλλά εσύ ανέβασες την ακεραιότητα σε νέο ύψος.”»
«Το σχόλιό της μού έδειξε ότι οι άνθρωποι αναγνώριζαν ποιος συμπεριφερόταν άσχημα (και ποιος όχι), και με έκανε να καταλάβω ότι το διοικητικό συμβούλιο εκτιμούσε το γεγονός ότι χειρίστηκα την κατάσταση με αξιοπρέπεια και προχώρησα παρακάτω» (Executive Support Magazine, Μάιος/Ιούνιος 2015).
Η ευγένεια έχει σημασία
Αυτή η ιστορία μάς προσφέρει ένα ισχυρό παράδειγμα. Ποια καλύτερη δοκιμασία της ευγένειας υπάρχει από το να ανταποκρινόμαστε σε αγενή ή εχθρική συμπεριφορά με υπομονή και ευπρέπεια;
Ο απόστολος Πέτρος αναφέρθηκε στο παράδειγμα του Ιησού Χριστού, ο οποίος αντιμετώπισε ανθρώπους που Του φέρθηκαν με ακραία αγένεια: «Ο οποίος, καθώς τον λοιδορούσαν, δεν ανταπέδιδε λοιδορίες, πάσχοντας δεν απειλούσε, αλλά παρέδινε τον εαυτό του σ’ Αυτόν που κρίνει δίκαια» (Α΄ Πέτρου 2:23).
Ο ίδιος ο Ιησούς είπε: «Λοιπόν, όλα όσα θέλετε να κάνουν σε σας οι άνθρωποι, έτσι και εσείς να κάνετε σ’ αυτούς» (Ματθαίος 7:12). Αυτή είναι μια εξαιρετική συμβουλή για εσάς και για εμένα όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με δυσάρεστες καταστάσεις.
Έχοντας αυτό κατά νου, ας θυμόμαστε ότι αν και οι πράξεις ευγένειας μπορεί να φαίνονται μικρές, μπορούν να έχουν ανεκτίμητα αποτελέσματα!
Οι βιβλικές παραπομπές προέρχονται από την «Αγία Γραφή σε Νεοελληνική Μεταφορά του Σπύρου Φίλου» (Εκδόσεις Πέργαμος), εκτός όπου σημειώνεται ΜΠΚ: «Αγία Γραφή – Μετάφραση από τα Πρωτότυπα Κείμενα» (Ελληνική Βιβλική Εταιρία, 1997/2003).
Μεταφράστηκε από τα αγγλικά με τη χρήση του DeepL. Τα έγγραφα προετοιμάστηκαν για μετάφραση από τον Bill Turnblad. Επισκόπηση των Γραφών από τον Steven Brittain. Διόρθωση και τελική επιμέλεια στο Steven Brittain.
Μπορείτε να απαντήσετε τώρα. Γράψτε μας στο info@ucgeurope.org για να μάθετε περισσότερα.